Riksza

Dziś przybliżamy wam zapomniane nieco w Polsce pojazdy – riksze.

Riksza (staropolskie: ryksza, jap. fonet. „dzinriksia”, ang. rickshaw) – jest to pojazd kołowy napędzany siłą mięśni ludzkich.

Pojazd ten pochodzi z Azji; został prawdopodobnie wynaleziony w Japonii w drugiej połowie XIX wieku jako logiczne rozwinięcie lektyki (spośród dwóch osób przenoszących lektykę dwuosobową zrezygnowano z jednej osoby zastępując ją parą kół umieszczonych na jednej osi). W języku japońskim, składającym się ze znaków-symboli, pojazd ten nazywa się „dzin-riki-szia” i jest to nazwa złożona z 3 znaków: „dzin” – człowiek/ludzki, „riki” – siła, „szia” – koło. Można więc przetłumaczyć ten zwrot jako „człowiek-siła-koło”

Tutaj tochę nietypowa riksza – rowerowa:

 Cycle Rickshaw

Początkowo riksza była pojazdem pchanym lub ciągnionym przez jedną osobę (riksza piesza), później została unowocześniona poprzez wykorzystanie roweru jako jednostki napędowej (riksza rowerowa). Pojazd ten (r. piesza) zrewolucjonizował transport osobowy w Japonii, a później w całej Azji płd-wsch. Liczba riksz gwałtownie rosła, osiągając liczbę od kilkuset do kilku tysięcy riksz pieszych w poszczególnych miastach Azji płd-wsch. (np. w Tokio na początku XX wieku było ich w użyciu około 8000). Wynalezienie i rozwpowszechnienie samochodów i autobusów spowodowało spadek liczby riksz pieszych w okresie po I wojnie światowej. Wynalazek roweru i wykorzystanie jego konstrukcji do zmodyfikowania rikszy przyczynił się do renesansu tego typu pojazdu

Zjawisko popularności tych pojazdów w Azji związane jest z przeludnieniem miast i migracją ludności wiejskiej do większych ośrodków, co generuje bardzo duże bezrobocie a w konsekwencji poszukiwanie jakiegokolwiek źródła zarobku. System wykorzystywania tych pojazdów opiera się o właścicieli, posiadających od kilkunastu do kilku tysięcy(!) sztuk riksz, będących bogaczami w tamtejszym systemie społecznym. Pojazdy te są wypożyczane poszczególnym rikszarzom, którzy zarabiają na siebie i swoje rodziny, płacąc z góry ustaloną stawkę za wynajem pojazdu. Zarobek rikszarza w wysokości 2-3 dolarów amerykańskich dziennie uważany jest za bardzo dobry.

Konstrukcje tych pojazdów są bardzo zróżnicowane, w większości jednak bardzo proste. Są to przeważnie trójkołowce o masie kilkudziesięciu kilogramów z napędzaną tylną osią (bez mechanizmu różnicowego), na której znajduje się siedzisko tylne dla 2-3 osób. Inne konstrukcje to trójkołowce wyposażone w siedziska przednie, umieszczone nad przednią osią i napędzane poprzez tylne koło (jak w rowerze), rowery z doczepionymi na stałe wózkami bocznymi (patrz wózek boczny motocykla), oraz najbardziej prymitywne, niezmienione od przeszło 100 lat drewniane riksze piesze (posiadają drewniane koła i szprychy) z dyszlami ciągnionymi przez pieszego rikszarza. Riksze piesze mają jednak jedną niezaprzeczalną zaletę, która daje im przewagę na rikszami rowerowymi – posiadają bardzo duże koła, a co za tym idzie wysoko umieszczoną oś koła, dającą bardzo duży prześwit – są bezkonkurencyjne podczas pory monsunowej i częstych opadów deszczu, wtedy gdy większość ulic w mieście (np. Kalkuta) zalanych jest wodą. Ulice są wtedy nieprzejezdne dla samochodów, autobusów i riksz rowerowych a kolej nie funkcjonuje.

Niektóre azjatyckie pojazdy są bogato zdobione przeróżnymi scenami obyczajowymi lub z dziedziny kina (patrz indyjskie Bollywood). Są to najczęściej ręczne malowidła wykonane przez miejscowych artystów.

Jednak riksze to nie tylko biedna Azja. Konstrukcje tych pojazdów były stale unowocześniane i znajdują zastosowanie w lokalnym transporcie w wielu rozwiniętych krajach europejskich, zwłaszcza w Holandii (np. Amsterdam) oraz w Skandynawii (np. Kopenhaga), tam gdzie infrastruktura rowerowa jest na najwyższym poziomie, a obywatele doceniają zalety rowerów w codziennym użytkowaniu – podczas dojazdu do pracy, na imprezę, na zakupy lub podczas przeprowadzki. Pojazdy te można wypożyczyć w wyspecjalizowanych punktach usługowych (wypożyczalnie rowerów), zamówić jako taksówkę lub zakupić samemu w sklepie rowerowym.

Rodzaje riksz:

* riksze piesze (druga połowa XIX w. – czasy obecne)
* riksze rowerowe (lata 20. XX w. – czasy obecne).

Rozwinięciem riksz są niektóre rowery transportowe (np. trójkołowce, czterokołowce, pojazdy typu „party-bike”/ 7-osobowe)

Materiały:

* Tony Wheeler, Richard l’Anson, „Chasing Rickshaws”, wyd. Lonely Planet, Melbourne, Australia, 1998

Opracowanie na podstawie pl.wikipedia.org

hastagi na stronie:

#riksza rowerowa budowa #budowa rikszy #riksza budowa #riksza #riksza sprzedam

Authors

Related posts

Top